Schoon Elektrisch vervoer in Utrecht                               Klik op de foto's voor vergroting

  Ga met uw muis over de foto's voor meer foto's         

't Is wat dun om te spreken over de "Utrechtse Bierboot".

Het gaat namelijk om meer dan bier alleen en niet alleen dat, het gaat om een nieuwe visie op stedelijk transport.

Dat wij er hier over schrijven is weliswaar ingegeven omdat het om een elektrisch aangedreven boot gaat, maar daarmee gaat het wel om de transitie naar nieuwe vervoersvormen gebaseerd op schoon en stil voortbewegen.

Dat laatste is niet helemaal waar, want strikt genomen gaan we met moderne hulpmiddelen eigenlijk terug naar een Middeleeuws vervoersconcept.

Eigenlijk is het verwonderlijk, dat het bijna een eeuw heeft geduurd voordat we (nu zo'n 14 jaar geleden) tot het besef kwamen in dit soort omgevingen terug te moeten naar hoe het toen ging. Over water dus.

Je wordt ook wel met je neus op de feiten gedrukt, als je daar 's ochtends in Utrecht over de grachten loopt: één mêlé van bestelautootjes die af en aan rijden. En dat het zulke bestelautootjes zijn heeft er mee te maken, dat qua asdruk dit soort binnensteden verboden gebied zijn voor grote vrachtauto's. Nog afgezien van het feit, dat ze met het laden en lossen de gracht helemaal volkomen vast zouden zetten.

Terug naar hoe het toen ging is het ook niet.

Het vervoer over water van nu is nog maar een onderdeel van de totale logistieke keten, die in z'n detaillering beslist geavanceerder is dan eeuwen terug. De overeenkomst is wel, dat vervoer over water, met aansluitend kleinschalig transport opnieuw de basis vormen. Alleen er wordt niet meer getild en gesjouwd of gerold met grote vaten.

Er zijn geen met menskracht voortbewogen enkelassige handkarren meer.

En de doorlooptijd in de vervoersketen is ten opzichte van toen aanzienlijk korter.

Wat wel weer terug is:

het transport is schoon, stil en zero emission.  

Daarmee komen we uit op elektrisch transport, ook niet nieuw, want een eeuw geleden, waren er ook al elektrische vrachtboten en dito vrachtauto's.

Dat die verdrongen werden door de uitvinding van de startmotor voor verbrandingsmotoren zal over een paar eeuwen nog slechts een vlekje in onze mobiliteits historie zijn.

Want natuurlijk staan we nu aan de wieg van de grootschalige transitie naar E-mobility. Te land ter zee en inmiddels ook in de lucht. 

Elektrisch transport op basis van grootschalig gewonnen windenergie (fuel cell boot), maar ook lokaal en met zelfs mobiel opgewekte zonne-energie

De Cargo hopper van Hoek Transport, de modenrne variant van de elektrokarretjes zoals die in de vijftiger jaren van de vorige eeuw over de perrons zoefden om postzakken en koffers naar treinen te brengen. Nu als vervolg-transport voor de met de boten op de weg boven de werfkelders vanuit de draagkooi neer gezette rolcontainers.

Een grotendeels autonoom vervoermiddel dankzij de zonnepanelen op de daken van de karretjes.

De combinatie "bierboot & cargohopper" leverde Utrecht zelfs de Award Stedelijke Distributie 2009 en € 250.000 op.

Zo werd dus op 15 januari 2010 aan de Utrechtse Vismarkt om 10:30 het eerste elektrisch aangedreven vrachtschip van

Nederland door wethouder Marka Spit

(havens, PvdA) ten doop gehouden.  

Volgens de gemeente neemt de vraag naar transport over water toe. Niet alleen restaurants die aan het water liggen, maar ook andere ondernemers boven de werfkelders krijgen belangstelling voor bevoorrading per boot.

Het GEPU groothandelscentrum laat met de bierboot al sinds mei 2005 naast drank ook vers-, koel- en diepvriesproducten in geconditioneerde containers met de Bierboot naar de  horecagelegenheden in de Utrechtse binnenstad vervoeren. Daarvoor is op loopafstand van de GEPU een laad- en losplateau aangelegd aan de Zeehaenkade (Merwedekanaal).

Het is al sinds 1996 dat de Utrechtse (Gemeentelijke) Havendienst met haar diesel "bierboot" de diverse eet- en drinkgelegenheden
die aan de werfkelders in het centrum van de stad liggen bevoorraadt als laatste schakel in de totale vervoerketen.

Die keten wordt nu met de solar gevoede Cargohopper verlengd, want het vervoer gaat nu verder naar bedrijven in de achterliggende straten.

Dankzij de elektro bierboot zal de luchtkwaliteit in de stad volgens de gemeente verbeteren. De nieuwe bierboot is dan ook mede gefinancierd uit het Actieplan Luchtkwaliteit, daarnaast werd het project gesubsidieerd door de Europese Unie.

De tweede ‘bierboot' gaat vanaf 19 januari 2010 de horeca, maar dus nu ook overige detailhandelaren in de binnenstad bevoorraden.

De boot (18,80 x 4,26 meter) is gebouwd bij Scheepswerf Bocxe in Delft en de installatie techniek is van Koeleman Elektro uit Mijdrecht.

De energie komt uit een 480 V 86,4 kWh groot tractiebatterij pakket. De vier batterijtroggen staan in het vooronder en worden met groene stroom geladen.

Voor de aandrijving is er één 55 kW a-synchroonmotor met frequentieregelaar geïnstalleerd. Door het gekozen voltage kon gebruik gemaakt worden van een verhoudingsgewijs goedkope standaard industrie motor.

Voor het varen door de grachten is nog geen 10% van het geïnstalleerde motorvermogen nodig. Het totale motorvermogen is vooral bedoeld om vlot te kunnen manoeuvreren. De boegschroef is 15 kW.

Ook de hydrauliek van de kraan (Palfinger PK 8501) waarmee de fusten 

en kratten worden overgeheveld, wordt met een elektropomp aangedreven.

De kraan zelf is verhoudingsgewijs licht (980 kg) en heeft een reikwijdte van maar liefst 14 meter.

Daarmee kan eenvoudig de draagkooi, waar de rolcontainers ingerold worden, over de ballustrade op de kademuur heengetild worden. En terwijl dat gebeurt hoor je, behalve een zacht suizen, verder niets. Aan boord is plek voor 40 rolcontainers.

Tenslotte staat er in het achteronder nog een genset van 83 kW. Dat lijkt ons wat groot, maar hij is zo groot omdat 't zo in het bestek stond, zo werd ons verteld.

Vooropgesteld, dat dit een prachtige ontwikkeling is, hebben wij toch een paar punten op 't vlak van het handig gebruik van de boot:

• stuurstand en kraanbedienplek zijn door het vrachtruim gescheiden
• de boot heeft geen spudpalen, zodat elke keer moet worden vastgelegd
• de vergrendeling van de draagkooi, die er voor zorgt, dat de rolcontainer op z'n plek blijft kan niet op afstand bediend worden.

Deze drie punten leiden er toe, dat de boot, wil je een beetje kunnen opschieten, wel twee bemanningsleden moet hebben. Dat maakt 't transport er niet goedkoper op.

De eerste elektrische vrachtboot krijgt binnenkort concurrentie namelijk in Amsterdam. Tegen de zomer levert Bocxe een soortgelijk schip af, dat door MokumMariteam in de grachten het transport zal worden verzorgen. En er wordt op deze werf ook gewerkt aan een volgende elektrische rondvaartboot.

Gerelateerd artikel: Eerste elektrische vrachtboot komt in de vaart